Skip to main content

Interview met Santos rechercheur W. Schoonhoven in Regionale Dagbladen

Zaterdag 13 januari 2024 verscheen het interview in de weekend bijlage (VRIJ) van diverse Regionale Dagbladen van het Mediahuis.
bron: https://www.noordhollandsdagblad.nl/cnt/dmf20240109_53593570

Vermoeden van overspel, ziekteverzuim of een onopgeloste roof? Privédetectives lossen zaken op die de politie laat liggen

© Getty Images

Julia Osendarp

Infiltreren, posten, achtervolgen, vermommen en vooral niet opvallen. Bij het woord ’privédetective’ krijg je al snel een Sherlock Holmes-achtig beeld. In populaire programma’s als ’Undercover in Nederland’ en ’Zeeman confronteert’ worden vaak privédetectives gebruikt. Maar hoe gaan zij te werk? En waarom stappen sommigen liever naar een privédetective dan naar de politie?

Particulier onderzoeksbureau, privérecherche of privédetective, noemt men zich in deze branche. Volgens het ministerie van Justitie en Veiligheid zijn er momenteel 440 particuliere onderzoeksbureaus actief. Maar kan iedereen zomaar privédetective worden? Niet helemaal. Aan een particulier recherchebureau zitten een aantal eisen. Zo moeten zij beschikken over een vergunning, die wordt afgegeven door het ministerie van Justitie en Veiligheid. En moeten privédetectives een opleiding tot ’particulier onderzoeker’ doen.

Gerard Wuite (60) opereert vanuit het Noord-Hollandse Zwaag en is een privédetective met een politieachtergrond. „Ik wilde altijd al graag bij de politie. Ik werkte een tijd in Amsterdam en bij de politie Noord-Holland Noord.” Wuite werd naast politiewerkzaamheden gevraagd of hij in het bedrijfsleven beveiligingswerk kon doen. „Ik had het goed bij de politie, maar waagde uiteindelijk de sprong om voor mezelf te beginnen. Steeds meer bedrijven vroegen om mijn expertise. Doordat ik ervaring had bij politie én recherche, snapte ik het vak.”

De 44-jarige Welmer Schoonhoven werkt als privédetective voor Santos Recherchebureau vanuit het Utrechtse Breukelen. De behoefte aan waarheid en rechtvaardigheid waren voor hem de reden om als privérechercheur aan de slag te gaan. „Ik heb altijd een passie gehad voor mysteries en het oplossen van complexe problemen. De laatste drie jaar werk ik als privédetective. Daarvoor werkte ik als chauffeur en beveiliger voor het rijkere segment. Daar ontfermde ik me over veiligheidsplannen, preventieve observaties en beveiliging. Daardoor was het voor mij een logische stap om privédetective te worden.”

Schoonhoven heeft geen politieachtergrond. Hij volgde de opleiding tot particulier onderzoeker. „Binnen die cursus leer je over wetgeving, onderzoek, rapportages en casussen.” Als een privéonderzoeker dat diploma op zak heeft, vraagt hij of zij een legitimatie aan bij de korpschef van de politie. „Dan bekijken ze jouw verleden en word je gescreend. Bij akkoord krijg je een gele pas, oftewel een legitimatiebewijs particulier onderzoeker.”

Zware mishandeling

Wuite is inmiddels vijftien jaar actief als privédetective. Over wat voor soort zaken hij zich bekommert? „Voornamelijk diefstal, stalking, fraude, zware mishandeling en overvallen. Bij de politie deed ik ook dit soort zaken. Die kennis en kunde heb ik meegenomen in mijn huidige werk.”

De zaken waar Schoonhoven zich over ontfermt zijn net even anders dan die van Wuite. Dat kunnen zowel privé-, maar ook zakelijke kwesties zijn. „Vaak begint het met een vermoeden dat iets niet helemaal in de haak is. Voor particulieren kan het gaan over fraude bij partneralimentatie, onderzoek naar overspel, stalking, maar het kan ook over vermoedens van een loverboy bij een kind gaan. Voor dat laatste kunnen wij het voorwerk voor de politie doen. Met een vermoeden trek je namelijk weinig aandacht van de politie, die hebben immers weinig tijd. Maar het kan zijn dat ouders zich zorgen maken, niet weten waar hun kind uithangt of dat er vreemd gedrag plaatsvindt. Dan kunnen wij de boel onderzoeken. „ Binnen bedrijfskwesties ziet Schoonhoven een ander type zaken. „Dat kan over verzuim, interne diefstal, schending van concurrentie of relatiebeding of achtergrondcontroles van potentiële werknemers gaan.”

Een zaak die Schoonhoven recentelijk oploste? „Dat was eentje over partneralimentatie. Hoewel een ex-partner ingeschreven stond bij een familielid, bleek die al enige tijd samen te wonen met een nieuwe relatie. Dit zijn zaken die behoorlijk lang kunnen duren. Je moet namelijk over een langere periode kunnen aantonen dat er iemand samenwoont. Het moet gaan om een affectieve relatie van duurzame aard en er moet sprake zijn van wederzijdse verzorging en een gemeenschappelijk huishouden. Tijdens zo’n onderzoek schakelen we ook met de advocaat van de opdrachtgever.” Het verzamelde materiaal kon uiteindelijk gebruikt worden als bewijsvoering. Daarnaast vond Schoonhoven ook veel informatie op diverse socialemediakanalen. „Je staat soms echt te kijken wat mensen allemaal klakkeloos op sociale media plaatsen zonder daarover na te denken.”

Partneralimentatie

Arthur van ’t Hek (42) is advocaat en gespecialiseerd in strafrecht en familierecht. Hij en zijn cliënt schakelden een jaar geleden een privédetective in voor een rechtszaak. Hij herkent het voorbeeld dat Schoonhoven geeft. „In de rechtspraak kom je weleens zaken tegen waarbij een privédetective ingezet wordt. Vooral bij zaken over partneralimentatie wordt dit gebruikt. Zelf daar onderzoek naar doen is behoorlijk tijdrovend en je gaat niet dagen bij het huis van een ex-partner staan posten. Bewijs verzamelen bij dat soort zaken kan heel moeilijk zijn. Dan kan een privédetective mogelijkheden bieden.”

Zelf kwam er bij Van ’t Hek een privédetective aan de orde toen hij een zaak over een echtscheiding deed. „Vader was mijn cliënt en de twee kinderen zaten klem tussen beide ouders. We wisten dat het met de kinderen niet goed ging, maar de oorzaak daarvan was onduidelijk. Mijn cliënt wees naar zijn ex-vrouw, maar kon dat niet bewijzen.”

De advocaat opperde een privédetective en ze besloten een incidenteel onderzoek te laten doen. „Een privédetective bracht een bezoekje aan de ex-partner. Deze vrouw kreeg een uitkering, stelde dat ze geen werk had, dat haar kinderen altijd thuis waren en alles goed ging.” Van

’t Hek benadrukt dat deze privérechercheur professioneel en onpartijdig bleef. „Maar er kwam minder naar voren uit het onderzoek dan we hadden verwacht.”

De ex-partner vertelde tegen de privédetective, van wie zij natuurlijk niet wist dat dit een privédetective was, meer over haar privésituatie. „Ze was eerlijk over haar bedrijf, liet dingen los over haar ex-partner en moest huilen om haar kinderen. Voor ons bruikbare informatie, maar als je dat eenmaal weet, moet je nog de vertaalslag naar de rechtszaal maken. En rechters zijn niet zozeer te spreken over het inzetten van een privédetective.” Volgens de advocaat verschilt het per situatie of het inschakelen van een privé-onderzoeker nut heeft. „Soms kan het niet anders. In het geval van de echtscheiding werd het bewijs meegenomen, maar werd er verder weinig mee gedaan. De rechter had er geen oren naar.”

Puzzelen

De werkwijze van Wuite verschilt per zaak. „Het blijft maatwerk. Soms kan een zaak heel snel opgelost zijn en andere kwesties duren maanden of zelfs jaren. Maar soms staat bij een diefstal het gestolen voorwerp al binnen een paar uur op Marktplaats. Dan is de zaak vrij snel opgelost.”

„Een vliegende kraai vangt meer”, legt Wuite uit. Oftewel, de oud-agent begeeft zich het liefst ’in het veld’. „Je kunt natuurlijk veel vanaf een bureau doen, maar je moet er ook echt op uit. Door te infiltreren, met camera’s aan de slag te gaan of ergens te posten. Er moet gepuzzeld worden om zaken aan het licht te brengen.” Die ’puzzeldrang’ zit overigens in Wuite z’n aard. „Dat doorzettingsvermogen en de drang om iets op te willen lossen, moet wel in je zitten.” De oud-agent handelt inmiddels met een team. En als hij over specifieke expertise niet beschikt, huurt hij iemand in. „Dat kan een ICT’er zijn bij een zaak over internetfraude of een piloot als ik een groot gebied moet uitkammen.”

De politie beschikt over wapens of de mogelijkheid om versterking op te roepen. Wuite stapt regelmatig in zijn eentje ergens op af, maar hoe zit dat met zijn veiligheid? „Het is een kwestie van je boerenverstand gebruiken. Is het niet in de haak? Dan doe ik het niet. Ik ben niet bang aangelegd, maar als ik het niet vertrouw, bel ik de politie. Maar ik ben goed opgeleid, kerngezond en gebruik mijn verstand.”

© Getty Images/CSA Images RF

Een privédetective komt ook dingen tegen die indruk kunnen maken. Wuite: „Ik kan nare situaties goed van me af praten, maar je moet natuurlijk wel over een bepaalde instelling beschikken. Het is mijn taak om zaken, die soms ook heftig of emotioneel zijn, zo goed mogelijk op te lossen. Als er bijvoorbeeld kinderen in het spel zijn, raakt me dat. Ik kan tegen veel dingen, maar ben niet van staal.”

Ethiek

Mocht Schoonhoven een zaak aannemen, gaat hij in eerste instantie in gesprek met een mogelijke opdrachtgever. „Dan stellen we het doel van het onderzoek vast.” Daarna wordt de strategie bepaald. „Dat kan statische (posten) of dynamische (achtervolgen) observatie zijn, het kan gaan over digitaal onderzoek of over het spreken van bronnen. We stellen daarna een plan van aanpak en offerte op en gaan na akkoord aan de slag.”

Schoonhoven benadrukt dat een privédetective ethisch moet zijn wat betreft privacy. „Daarom wil ik zo min mogelijk zware middelen gebruiken. Je moet naar jezelf kunnen verantwoorden of je op een nette manier onderzoek doet. Je kunt niet zomaar verborgen camera’s in een woning plaatsen, maar dat ethisch denken, dat leer je.”

Waarom kiezen mensen ervoor om naar een privédetective te stappen, in plaats van naar de politie? Volgens Wuite zijn privédetectives nu eenmaal in staat om snel te handelen. „Bij de politie is dat anders. Mijn werk is echt maatwerk en dat miste ik in mijn tijd bij de politie. Daar gaat het er toch bureaucratischer aan toe. Agenten werken volgens protocollen. Wanneer iemand mij belt, kan ik vrij snel op de stoep staan en handelen.”

Schoonhoven beaamt dat niet iedereen zich comfortabel voelt bij het inschakelen van de politie. „Wanneer je aangifte doet, is het maar de vraag of er tijd is om een zaak op te pakken en op wat voor manier agenten dat doen. Leg je een zaak bij ons neer, dan blijf je als opdrachtgever de controle houden over wat er wel en niet onderzocht wordt.”

Geen concurrenten

De Noord-Hollandse privédetective benadrukt dat hij toch graag samen optrekt met de politie. „Zeker bij zware delicten, handel ik niet zonder aangifte.” Hij beschouwt de politie dan ook nooit als concurrent. „Zij doen hun ding met de middelen die ze hebben. De politie kan veel, maar door gebrek aan tijd en manschappen kunnen zaken blijven liggen. Het ding is, de agent die aan een zaak werkt, die wil wel. Ik ken namelijk de andere kant van het verhaal. Maar de omstandigheden en systemen laten het niet altijd toe.”

Dat ziet Schoonhoven ook zo. Met zijn bevindingen kunnen opdrachtgevers iemand rechtstreeks confronteren, aangifte doen of de boel overdragen aan een advocaat en een juridisch proces starten. Misdrijven of zware overtredingen laat hij wél over aan de politie. „Wij doen de kleinere zaken, maar met het door ons verzamelde bewijs kan politie in sommige gevallen wel aan de slag. Wij zijn geen concurrenten van de politie, we doen eerder het voorwerk of zijn een aanvulling.”

Wuite vertelt dat de politie worstelt met een grote uitstroom. „Mede door vergrijzing en het onderbetaalde werk van agenten. Ik denk dat de politie daarin wat meer ’out of the box’ mag denken. Er zijn best veel oud-collega’s bereid de politie te helpen, ze moeten daar alleen anders naar gaan kijken.”

Advocaat Van ’t Hek benadrukt dat een proces-verbaal van de politie een ’bijzondere betekenis’ heeft. „Een onderzoek van een privédetective is een bewijsmiddel. Dat kan overigens gunstig uitpakken, maar natuurlijk ook de andere kant opdraaien.” Toch begrijpt de advocaat volledig dat mensen de hulp van een privé-onderzoeker inschakelen. „Er zijn situaties waarin je vast komt te zitten. Zaken omtrent zwart werken zijn bijvoorbeeld ook lastig te bewijzen. Soms zijn er grote stoere jongens of lieve vrouwtjes die een uitkering krijgen, maar daarnaast allerlei werkzaamheden verrichten.”

De advocaat legt uit dat als een rechtszaak op een normale, eerlijke en open manier gevoerd wordt, een rechter het niet zou waarderen als er ineens een rapport van een privédetective ligt. „Maar er zijn soms vreemde omstandigheden waarbij mensen niet transparant zijn over gegevens. Als het een kwalitatief onderzoek is, kijkt de rechter er wel degelijk naar, maar het gebeurt bij rechtszaken niet vaak.”

Een privédetective inschakelen is niet gratis. Dat weet ook Van ’t Hek, die vertelt dat zoiets een flinke duit kost. Wuite benadrukt dat het om een commerciële onderneming gaat. „En ja, de schoorsteen moet roken.” Maar zijn opdrachtgevers zijn niet allemaal even vermogend. „Mijn uurtarief is 99,50 euro, maar ik voel ook een sociale plicht om mensen met een minder grote portemonnee te helpen. Ik kijk dus per zaak wat ik kan doen. Ik vind het nog steeds het belangrijkste om zaken op te lossen, niet wat ik ervoor betaald krijg. ”

Uurtarief

Ook Schoonhoven hanteert een uurtarief. „De duur, complexiteit en inzet van mankracht bepaalt natuurlijk de kosten. Maar neemt een onderzoek een paar dagen in beslag? Dan kost zo’n onderzoek wel een paar duizend euro. Alimentatiezaken kunnen bijvoorbeeld erg lang duren, maar bijvoorbeeld zaken over ontrouw of ziekteverzuim zijn vaak snel opgelost.”

Schoonhoven benadrukt nogmaals dat zijn onderzoeksbureau zich voornamelijk buigt over onderzoeken waar de politie geen tijd of aandacht voor heeft.

„De politie heeft natuurlijk veel meer bevoegdheden. Wij moeten creatief zijn in onze aanpak en rekening houden met privacywetgeving.” Hij noemt op dat het eveneens belangrijk is dat een privédetective niet opvalt. „Als je onderzoek doet, is het van belang dat je opgaat in de menigte. Ik loop niet in een strak zwart pak met een grote zonnebril op.”

Media

Sommige zaken blijven je langer bij dan anderen. Een van Wuites zaken kreeg aandacht in de media. De Noord-Hollandse privédetective ondersteunde een gezin dat slachtoffer werd van een brute overval in een Schoorlse villa. De daders werden uiteindelijk gevonden. Wuite herinnert zich ook een andere zware mishandelingszaak. „Het slachtoffer werd toen in het buitenland mishandeld en de verdachten waren spoorloos. Uiteindelijk vonden we ze terug. Dat betekent veel voor een slachtoffer. Met de familie heb ik nog steeds contact.”

„Maar ook diefstal binnen families vergeet ik niet. Er zijn mensen die glashard hun familie blijven voorliegen en je op een dwaalspoor brengen. Daarvan heb ik wel geleerd: ’Verbaas je niet, verwonder je slechts’. Soms kunnen ook kleine zaken heel waardevol zijn. „Bijvoorbeeld het openen van een telefoon van een overleden persoon, zodat de nabestaanden de foto’s nog hebben. Dat maakt het vak mooi. Het is niet alleen maar kommer en kwel, ik zie ook heel mooie en positieve dingen”, sluit de oud-agent af.

Leave a Reply

× Snel contact